[an error occurred while processing this directive]
- 2008/11/15 Palmolie is ok als het regenwoud allang verdwenen is

Het zit in sauzen en in tandpasta, in chips en in shampoo. Meer dan de helft van de producten in de supermarkt bevat palmolie. 'Plantaardige oliŽn en vetten' staat er op het etiket. Door de veelal verzadigde vetzuren is palmolie weliswaar minder gezond dan onverzadigde vetzuren, maar bijzonder gemakkelijk te verwerken in een onvoorstelbare verscheidenheid aan zowel voedsel als industriŽle producten.

Het stroperige goedje komt vrij wanneer het vruchtvlees van de hoogproductieve oliepalm wordt uitgeperst. De palm gedijt in een brede strook langs de evenaar, maar 85 procent van de wereldproductie van 38 miljoen ton palmolie komt uit MaleisiŽ en IndonesiŽ. Vooral in dat laatste land gaan al jaren tropische regenwouden voor de bijl om plaats te maken voor palmolieplantages.

"Dat komt doordat het regenwoud relatief vruchtbare en vochtige grond oplevert, maar vooral omdat met de kap van de bomen en de verkoop van het hout de investeringen voor de palmolieplantages mede worden gefinancierd", zegt Jan Willem van Gelder. De directeur van onderzoeksbureau Profundo doet al bijna tien jaar onderzoek naar met name de geldstromen voor de plantages.

Oorspronkelijk was MaleisiŽ de grootste producent, maar sinds 1980 is IndonesiŽ bezig aan een enorme inhaalslag. "Daarbij spelen zich helaas wildwesttaferelen af in het land dat al nauwelijks landplanning kent", weet Van Gelder, die de gebieden regelmatig bezoekt. "Het bevoegd gezag in IndonesiŽ is verregaand gedecentraliseerd. Volgens de nationale wetgeving is het kappen van hoogwaardig regenwoud verboden, maar in de praktijk vindt nauwelijks handhaving plaats. Bovendien worden ook in de kwetsbare laagveenregenwouden kapconsessies handjeklap verleend, waarbij soms voor de vorm enkele oliepalmen worden aangeplant. Die staan dan te verdrinken", constateert Van Gelder. "Het is zonneklaar dat het vooral om de kap van regenwoud ging."

Deze week arriveert het eerste schip met duurzaam geproduceerde palmolie in de haven van Rotterdam. Het gaat om 500 ton palmolie, niet afkomstig uit IndonesiŽ maar uit MaleisiŽ. Het is de spreekwoordelijke druppel, die is gekocht door Unilever en de Britse supermarktketen Sainbury's. Unilever, 's werelds grootste verwerker van palmolie, wil in 2015 alle palmolie duurzaam hebben. Belangrijke afnemers van palmolieproducten, zoals Albert Heijn, streven soortgelijke doelen na.

Natuurlijk is het gemakkelijker om palmolie uit MaleisiŽ als duurzaam te certificeren, aldus Van Gelder. "Het regenwoud is daar al langer geleden grotendeels verdwenen en de meeste palmolieplantages zijn daar ouder." Toch meent de deskundige dat de eerste duurzame palmolie meer dan symbolische betekenis heeft. "Het is positief en voortvarend dat binnen vijf jaar een systeem is opgetuigd met duurzaamheidscriteria waaraan intussen meer dan driehonderd partijen uit de hele palmolieketen zich conformeren." Onder hen bevinden zich dertien ngo's (non-gouvernementele organisaties).

Het podium waaraan palmplantage-eigenaren, banken, overheden, milieu-organisaties, derdewereldgroepen, afnemers, toeleveranciers deelnemen, heet Round Table on Sustainable Palm Oil (RSPO). Dit internationale poldermodel is ontstaan nadat Nederlandse banken in het begin van dit decennium mede door Van Gelders onderzoek onder vuur kwamen te liggen vanwege financiering van dubieuze plantages. "Rabobank, Fortis, ABN Amro en ING beloofden allemaal beterschap en hebben ook hun klanten aangesproken. De banken hebben zich helemaal teruggetrokken of opereren intussen uiterst voorzichtig volgens een handboek met milieucriteria en principes die ook de rechten van de oorspronkelijke bevolking moeten eerbiedigen."

Dat vooral Unilever nu de kar trekt, noemt Van Gelder bemoedigend. "Het Nederlandse levensmiddelenconcern is 's werelds grootste koper van palmolie. Zij kunnen mede het verschil maken." Hoewel het aantal van meer dan driehonderd deelnemers aan RSPO indrukwekkend is, is slechts de helft van alle producenten en vijftien procent van alle afnemers en consumenten deelnemer aan RSPO, gemeten in volume.

RSPO stelt dat dit jaar vier procent van het palmolie-areaal is gecertificeerd. Volgend jaar voorziet men een verdubbeling. "Het kan hard gaan, maar er heerst in IndonesiŽ en MaleisiŽ nog veel weerstand, zowel in het bedrijfsleven als in de politiek. Men ziet het duurzaamheidsstreven als een nieuw soort Westers kolonialisme", zegt Van Gelder.

Daarom is het vooral van belang dat meer Aziatische banken aan de ronde tafel aanschuiven, aldus de onderzoeker. "De Nederlandse banken zouden hen meer tot financiering van duurzame investeringen kunnen bewegen. Ook Westerse overheden zouden moeten aandringen op een goed gebiedsplanning in de productielanden."

Het is mooi als straks de Nederlandse en Europese markten meer duurzame palmolie consumeren. Van Gelder: "De grote zuigkracht op het regenwoud ontstaat nu echter door de sterk gestegen vraag naar palmolie uit China en India. En daar bekommert zich hoegenaamd niemand om het lot van het regenwoud. Ook de door Westerse overheden gecreŽerde vraag naar biobrandstoffen Ė van palmolie kan biodiesel worden gemaakt Ė leidt tot een nog grotere druk op het regenwoud."

Een bedrijf dat nu ťťn plantage als duurzaam heeft weten te certificeren, moet een tijdpad aangeven met scherpe deadlines om ook de rest van haar bezit in andere gebieden en landen te vergroenen. Zo niet, dan vervalt het duurzaamheidspredicaat. Dat Greenpeace Ė geen lid van de Round Table Ė juist deze week beschuldigingen uit aan het adres van uitgerekend het eerste gecertificeerde bedrijf, is een aansporing aan de RSPO om die afspraak te handhaven, zegt Van Gelder. "WNF heeft de Round Table mede opgericht, en maakt samen het Oxfam Novib vuile handen door in overleg met producenten en afnemers een systeem op te bouwen. Greenpeace bekritiseert misstanden. Ieder speelt zijn eigen rol, zoals de good cop en de bad cop in films."

-
Deel dit artikel met anderen:

eKudos (NL) NuJIJ (NL) TagMos (NL) Google Yahoo My Web del.icio.us StumbleUpon Technorati Digg Facebook Reddit Furl


Aanverwante pagina's:

•  2008/10/12 Maleisisch kwaliteitslabel voor palmolie ter discussie
•  2008/10/10 Eerste duurzame palmolie uit MaleisiŽ voor Rotterdam
•  2008/10/07 Maleisische palmolie is niet duurzaam
•  2008/10/06 Malaysian palm oil claims challenged [EN]
•  2008/10/06 Groene claims voor Maleisische palmolie kloppen niet
•  2008/09/16 MaleisiŽ ontstemd over Europees biobrandstofbeleid
-

Recente nieuwsberichten:

•  2016/01/14 Zoekoperatie naar MH370 stuit op scheepswrak 19e eeuw
•  2016/01/13 Voor het eerst overleg religieuze leiders in MaleisiŽ
•  2016/01/13 Discussie over borstvoeding bereikt ook MaleisiŽ
•  2016/01/08 Verwanten vermiste MH370 passagiers: Ze leven nog!
•  2016/01/06 Malaysia Airlines vliegt zonder bagage wegens tegenwind
•  2016/01/05 Koenders wil snel besluit over vervolging MH17-verdachten
•  2016/01/04 Zo'n twintig Russen weten wie BUK-raket op MH17 afschoot
•  2016/01/01 MaleisiŽ: IsraŽlische zeilers bestaan niet op WK jeugd
•  2015/12/25 Circuit van Sepang dicht voor groot onderhoud
•  2015/12/24 Sultan van Brunei verbiedt Kerstmis
•  2015/12/24 MaleisiŽ: ex-baas zedenpolitie de cel in om verkrachting

•  Eerder gepubliceerde berichten uit 2008
•  Links naar het nieuwsarchief
-