Maleisië heeft na 22 jaar een nieuwe premier. Mahathir Mohamad, de langst zittende politieke leider van Azië, legde vanochtend zijn ambt neer. Hij wordt opgevolgd door Abdullah Ahmad Badawi, de huidige vice-premier. De 63-jarige politicus legde tijdens een formele ceremonie in het paleis van koning Tuanku Syed Sirajuddin de eed af.

Mahathir wordt geroemd om de economische vooruitgang die hij zijn land, een voormalige Britse kolonie, bracht, maar ook gevreesd om zijn gewoonte tegenstanders onschadelijk te maken en gehaat om zijn ondiplomatieke uitspraken.

De 77-jarige Mahathir heeft geen spijt van het door hem gevoerde beleid, zo zei hij al bij de viering van zijn 20-jarig ambtsjubileum, omdat iedereen hem zal onthouden als 'de man die Maleisië heeft gemoderniseerd'.

Mahathir werd op 16 juli 1981 geïnstalleerd als premier van het Zuid-Oost-Aziatische land. In die tijd draaide de economie nog om tin, rubber en palmolie. Inmiddels is Maleisië het land van de chips, ariconditioners en elektronica geworden. Leefde in 1970 nog zestig procent van de bevolking onder de armoedegrens, in 1997 was dat nog maar acht procent.

Toch is de ambtstermijn van Mahathir niet één lange successtory. Hij legde de persvrijheid aan banden en ondermijnde de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Opsluiting zonder eerlijk proces van zijn opponenten was hem niet vreemd. Zo moest zijn voormalige vice-premier, Anwar Ibrahim, het met een jarenlange gevangenisstraf bekopen. Hun relatie bekoelde tijdens de Aziatische crisis van 1997-1998. De premier onstloeg Anwar, die toen ook minister van Financiën was.

In september 1998 werd Anwar gearresteerd, na het leiden van een demonstratie waarbij werd opgeroepen tot het aftreden van Mahathir. Na een lang proces werd Anwar veroordeeld tot vijftien jaar gevangenisstraf voor corruptie en sodomie.

Bij zijn jubileum in 2001 verdedigde de premier zich tegen het opsluiten van zijn tegenstanders met de woorden: "Niet de vrijheid van deze paar personen is belangrijk, maar de veiligheid van alle Maleisiërs."

Daarnaast heeft Mahathir een reputatie van boude uitspraken. Half oktober kwam hij nog in opspraak door zijn opmerking dat joden de wereld regeren. Hij zei dit bij de opening van de Organisatie van de Islamitische Conferentie (OIC) in het Maleisische Putrajaya. Hij riep moslims op hun hersens en spierkracht te gebruiken om tegen de joden te strijden "die de wereld regeren bij volmacht".

Over het "Europese ras" was hij al niet veel positiever. Hij noemde ze "racistische Westerse valutaspeculanten" en "kakelende haantjes met hun staarten besmeurd met uitwerpselen".

Abdullah Ahmad Badawi, de nieuwe premier, volgde in 1999 Anwar op, toen deze was geloosd door zijn baas. Abdullah staat bekend als gematigder en rustiger dan Mahathir en als een teamspeler.

Hij is de laatste jaren klaargestoomd door Mahathir om zijn plaats waardig te kunnen innemen. Op het gebied van de mensenrechten is het in ieder geval gelukt om zijn visie te laten voortbestaan: ook Abdullah is iemand van de harde lijn. Veel Maleisiërs vragen zich dan ook af of er met de nieuwe premier veel zal veranderen.