Maleisië krijgt deze week een nieuwe koning. De beurt is aan Tuanku Jaafar Tuanku Abdul Rahman (71). Als de tiende in het roulatiesysteem van sultans, volgt hij koning Azlan Shah op, die maandag met pensioen ging.

Abdul Rahman, ooit ambassadeur van Maleisië in Egypte en Japan, moest in 1969 al zijn diplomatieke functies laten varen voor het sultanaat in de staat Negri Sembilan.

Maleisië kent een uniek systeem van monarchiële opvolging, sinds het land in 1957 van Engeland onafhankelijk werd. Negen sultans rouleren elke vijf jaar voor de hoge post. De cirkel is nu compleet. De vader van de nieuwe vorst in Maleisië was de eerste van de roulatie-koningen.

De sultans worden vooral gesteund door de moslims in Maleisië, ongeveer de helft van de bevolking van 19 miljoen. Zij worden beschouwd als de beschermers van de islam, die in Maleisië als de officiele staatsgodsdienst geldt.

De macht van de sultans is beperkt. Hun rol kan grotendeels als ceremonieel omschreven worden. De koning laat zich in Maleisië nauwelijks uit over binnenlandse en buitenlandse politiek. Toch heeft hij wel invloed bij de keuze van een nieuwe premier. In de praktijk kan, hoewel onwaarschijnlijk, de vorst tegen het advies van de premier in, het parlement ontbinden.

De sultans kwamen vorig jaar nog in botsing met premier Mahathir, wat bijna een constitutionele crisis veroorzaakte. Daarbij raakte Azlan Shah, een internationaal gerespecteerd jurist en voormalige president van het Hooggerechtshof, slaags met de premier over de immuniteit van de sultans. De toenmalige koning poogde op grond van zijn positie de immuniteit van de sultans en ontslag van rechtsvervolging te handhaven, toen een hockey-coach de sultan van Johor van mishandeling beschuldigde en strafvervolging eiste.

De sultans lieten op het laatste moment toch hun eis varen, waardoor premier Mahathir opnieuw een slag op de vorsten won. In 1983 kon de premier zich al met een niet onbelangrijk compromis tevredenstellen, waarbij de sultans weliswaar het recht behielden een wetsvoorstel te vertragen, maar het recht van veto moesten laten vallen.